Terracina

Posted on by

In de prachtige Abbadia di Formoso geniet ik van de frisheid en de stilte. Een prachtige abdij met een goed bewaarde kloostergang. Ik blijf er wat rondhangen. Het brandglas in de kerk is gelijkaardig als deze van in de Basilica Sao Paolo in Rome. Het ziet er bijna uit als een vel van een boom met zijn tekeningen en spiegelingen.

In een rechte lijn wandel ik richting Terracina. Richting de kust. Een aangename wind streelt mijn haren achteruit. De zon schijnt recht op mijn neus topje. Ik ben de wind en mijn zweet dankbaar, beiden brengen mij verfrissing.

Het wandelen is bijna als een Mantra. Beweging na beweging in een blijvend zelfde ritme… Mijn hoofd is vrij van woorden… Rust in lichaam en geest… Ontspannend.

Via de ‘Via Apia Antica’ kom ik aan in het historisch centra van Terracina… Vijf dagen verder dan Rome… verbonden via dezelfde Romeinse weg.
Ik zoek een overnachting en kom terecht in het gemeentehuis. Een vrouw helpt me zoeken.
Na een half uur ben ik opzoek een adres in een gebouw van de 18°eeuw… bij Elvira. Een warme welkom. Hospitality.
Elvira kookt ’s Avonds pasta pomodori, met basilicum en olijfolie. Een eenvoudig en heerlijk klaargemaakt. Ik bracht een meloen mee. De kat des huizes krijgt van mij een fikse kam beurt. Lucie, de kat geniet ervan en vraagt telkens naar meer. Met zicht op zee in een serene en rustig appartement midden de historische wijk ga ik dankbaar om wat al geweest is een nachtrust tegemoet.

Fresco

Posted on by

Sermoneta

Ik breng nog een bezoek aan de verlaten kerk. Met een grote lamp ga ik op ontdekking… Fresco’s. Ik voel me net als in de ‘English Patient’ wanneer Juliette Binoche de fresco’s mag ontdekken…. Engelen, sporters, Maria, Jesus, Maria Magdalena…

Ik verlaat de stad deze keer niet dalend, verder stijgend…. een kruistocht… Voor de zoveelste keer… ik kan ze niet meer tellen.
Kilometers lang wandel ik over asfalt met een vergezicht tot aan de zee. Links wandelen de koeien langzaam over de rotsen.
Een man staat zijn heg te snoeien met een heel bijzonder hoedje op…een hoedje van papier.
“Buongiorno… belissimo”, zeg ik hem terwijl ik naar zijn hoofd wijs.
Zijn kranten hoedje is gevouwen net als een militaire hoed. Hij neemt het af en meld dat het fris is op het hoofd en er af en toe wat wind door kan… Hoe… Heel eenvoudig, hij scheurt er een stukje papier uit…

Af en toe springt een krekel op mijn rugzak…soms denk ik dat het rood ervan mij werkelijk insecten aantrek.
In een wei zit een valk, gekwetst. Ik probeer nader bij te komen. Een prikkeldraad houd me tegen. In mijn bovenak van mijn rugzak zit nog wat vers spek. Ik haal het uit, maak het wat los. Schud ermee heen en weer en hoop dat de prachtige vogel tot bij mij kan komen. Helaas, het dier ziet duidelijk de beweging, maar het lukt hem niet naderbij te komen. Ik gooi het spek in zijn, haar richting.

Een donker rood, bruine aardenweg. Een gracht… koeien, stieren, kalveren. Ze schrikken… en zetten het een paar meter op een loopje. Aan de staart van de groep… een stier, de leider… af en toe draait hij zich om en kijkt me aan. Wanneer hij schuin de weg oversteekt, steek ik schuin over in de andere richting. Ik blijf wijs achter hem aan lopen als teken dat ik zijn positie als leider respecteer. Nooit gedacht dat ik dit ooit zou doen 😉
De talrijke vliegen die op mijn huid kleven horen er ook bij. En zoals hij zijn staart gebruikt, is mijn sjaal welgekomen… Met een gelijkaardige beweging jaag ik de agressieve vliegen weg… Weg.

Een tekst van op FB blijft in mijn geheugen hangen… Onderwerp… Geld, Trump, Inca’s, énergie… Een niet goed gevoel… Macht, manipulatie, rechtvaardiging… Zijn de woorden die bij me binnenkomen… Twijfel, om te reageren… Het laat me niet los…
Plots wandel ik in een dikke spinnenweb… Ik vloek, een vloek… Het is duidelijk… Ik blijf uit de kluwen. Mijn twijfel is voorbij.

Mijn mond voelt droog… Ik dien spaarzaam te zijn met mijn water tot ik een vrouw zie. Op haar hoofd een doekje. Een stuk stof met een knoop vastgemaakt onder haar kin. Ik vraag haar of ze me kan helpen met water. Wanneer ze me aanspreekt, ik bedoel een woordenvloed aan woorden, zie ik dat haar twee voorste tanden ontbreken, vergezeld met een brede glimlach.
Ik vertel haar dat ik naar Monte San’t Angelo ga. Ze wijst naar de berg achter me en doet me verstaan dat hij aan de andere kant ligt en korter is, wat juist is. Aantal kilometers hebben echter geen betekenis meer.
Met een frisse fles water stap ik verder, “Mille Grazie, buona journata”, roep ik haar nog toe.

Wat een luxe… Water

Abbadia

Posted on by

“Buongiorno, mille grazie…”, terwijl ik mijn handen voor me hou, handpalmen tegen elkaar. Eén van de vijf priesters de la Trinité staat in de berm op een paar meters, in de hoogte boven me… Hij maait het gras af. Zes uur in de morgen. Terwijl de ene zijn dag al goed bezig is, hebben mijn benen nog wat opwarming nodig…
Ik slenter eerst wat door Vertelli. Trappen op, trappen af, verborgen tuinen, patio…

En dan is er altijd zo een moment van… ‘Alle hup… Daar gaan we, een nieuwe dag tegemoet’. Dan worden mijn stappen wat groter en forser.
En na een uur ben ik al vergeten vanwaar ik kom.

Uren wandel ik alleen… Allé in wezen ben ik dit nooit… Alles is energie rond mij… één met al wat is, fauna, flora, de mens, de elementen… Zelf met minder aangename zaken. Dan kijk ik eerst bij mezelf, wat zegt het over mij, wat doe ik ermee en dan kijk ik door de muur van de ander. Zo bestaan er voor mij geen onaangename zaken niet meer. En kunnen we op deze manier allen één-zijn. Daarin mogen en kunnen staan kun je naar mijn idee alleen maar Liefde zijn. Geen liefde of geluk die je van buitenaf gaat zoeken. Liefde die je van binninin laat groeien… daar waar de wortels zijn. Voelbaar zowel in horizontale als in de vertikale richting. Pelgrimeren en hoe ikzelf pelgrimeren ervaar en beleef is voor mij een manier om dit in zijn totaliteit te kunnen beleven. Het brengt je een dimensie meer. Je bent voortdurend geaard, wat nodig is om de vertikale richting op een evenwichtige manier te beleven en je openstellen. Dit zonder je iets bijzonder moet kennen of leren. Als ik terug kijk naar het eerste moment toen ik Jean-Paul ontmoette en de laatste dag…het was een prachtige voorbeeld van hoe iemand zei “moi je suis plutôt de terre”, nadat ik hem vertelde over mijn buizerd verhaal. Tot de laatste dag hoe krachtig hij kon aanvoelen en begreep wat de weg inhield. En eenmaal je ermee in contact bent gekomen verlies je het nooit meer.

Onder een boom een kudde schapen…schaduw…
Ze hebben groot gelijk… Dieren, ze kunnen ons zoveel bijbrengen…
Een smal minibusje rijd langzaam voorbij. Twee oudjes. Een dik gerimpelde huid, getekend door de vele levensjaren. Ze vertragen en kijken me verwonderd aan…
Onder mijn voeten asfalt… en met mijn lichte schoenen, is het prima wandelen. Zo zie je maar hoe alles veranderlijk is. Waar ik een maand geleden over aan het neuten was, doet me vandaag niet.
Dat wat was, is niet meer en wat is waarschijnlijk niet zal zijn. Behalve wanneer men vasthoud en in je geheugen en lijf blijft vastspelden zoals aan een prikbord om niet te vergeten.

Abbadia di Valvisciolo

Een bezoek aan een Abbadia di Valvisciolo en na een stevige klim beslis ik om mijn lijf te laten rusten in Sermoneta.
Waar ik in mijn kamer (in de kerk) mag genieten van Engelen stemmen (koor) van een Steiner school.

Ros

Posted on by

Velletri

Rechts van me… aan de horizon, de zee. Links de bergen. Villa’s, olijf en kiwiboomgaarden. Druivelaars. Weelderige oleanders. De zoete soms overheersende geur van de Jaminoides…
De graden blijven stijgen. Op mijn huid minuscule parels…

Ik ontmoet Ros. Ros ontmoette ik eerder in ‘la Storta’. Hij vertrok uit Canterbury al lopend tot aan Sicilie. Ook hij heeft er een goed doel aangekoppeld.
We blijven een eind samen wandelen. Een jonge man met heel veel wijsheid in zich.

Veel pelgrims zien we niet op de weg en dan hoor je al heel snel over wie we hebben ontmoet. Beiden hebben we Olivier ontmoet met en dag verschil. Olivier vertrok 9 jaar geleden op pelgrimstocht. Hij intrigeerde me wel, ook al was zijn verhaal wat tegenstrijdig in wat hij verkondigde en wat hij deed. Zelf heb ik me wat afzijdig gehouden van hem… er was voor mij iets niet zuiver, puur in het contact. Mijn gevoel werd bevestigd door Ros.

9 jaar pelgrimeren dit is naar mijn idee niet gezond. Je neemt afstand van je vrienden, familie… Na zo een lange tijd kan je niet terug naar het sociale leven, ik denk dat je zelf niet meer kan functioneren binnen de maatschappij.
En of je wordt dan een hermiet, leef je eerder afgezonderd, hou je je afzijdig in groep, leef je volledig op jezelf gekeerd of veranderd de noemer ‘pelgrim’ en om te overleven ben je dan soms genoodzaakt dingen te doen die niet binnen het pelgrimeren horen.

Zelf ben ik nu meer dan drie maand weg. Ik geniet enorm van mijn pelgrimstocht en wat het me allemaal brengt. Ik zal evenveel genieten van mijn terugkomst en jullie allen mogen terugzien. Er is een tijd van gaan en er is een tijd van terugkomen. Iemand schreef op mijn blog ‘benieuwd wat dit nieuwe pad je allemaal zal brengen’. Wel… heel veel… namelijk ‘thuiskomen’ . En nu al is het voor mij duidelijk wat me te doen staat… alles mag nu gewoon zijn vorm en plaats krijgen.

Stilte

Posted on by

Geen overvloed aan woorden, geen overvloed aan beelden.

Enkel stilte kan ik deze avond delen na het heengaan van een vriendin.

“Elke ooit zien we elkander terug. Ik heb je lief. Tot binnenkort op de Mont San’t Angelo”

Velletri

Posted on by

Nemi

Van Lago Albano naar Lago di Nemi.
Een pad neemt me mee in het bos. Af en toe komt een ochtendloper of fietser voorbij. Plaats genoeg voor twee.

Een man komt in tegenrichting gewandeld met zijn twee honden. Hij valt bijna… en roept hierbij de naam van zijn hond. Hij kruist me en kijkt me aan… Hij struikelt… “hoepla, mama !”,roept hij. Benieuwd of hij nu de naam van zijn hond zal noemen. 😉

Ik voel me vederlicht en mijn voeten doen het prima in mijn nieuwe schoenen. Het is wel voelbaar dat andere spieren worden aangesproken.
De duidelijkheid op mijn weg, de klare kijk erop heeft me veel gebracht…alsof een blad is omgedraaid.
Een gevoel van een nieuwe geboorte.. De rechte lijn van Zuid naar Noord is als een glad gestreken lijn… En zo voelt het ook … glad gestreken… en natuurlijk met beiden voeten op de grond blijven is heel gezond en ik maak me geen illusie dat af en toe nog iets de kop zal komen opsteken.
Gelukkig maar zou ik zeggen, dan kan ik nog bijleren, de beleving zal echter anders en zijn, met tijd wordt alles zachter.
Een halte in Nemi.Een zuider dorpje. Rustig en met heerlijk bruisend water uit de bron.

De natuur is prachtig. Holle wegen. Bronnen… Daar kan je je gewoon aan opladen… In de namiddag kom ik aan in Velletri waar ik ga aankloppen in een seminarie. Een warme en gastvrije ontvangst. Een stukje frisse meloen en fris water wordt aangeboden.
Na het aankomen geniet ik van de dansende jeugd die hier op bezinning is. Wat fijn hen te zien genieten, hun lichaam vrij te zien bewegen…
Met onweer op de achtergrond ga ik slapen.

Appia Antica

Posted on by

De twee voorbije dagen rust waren heel deugddoend. Gisteren heb ik nog samen met Jean-Paul een halve dag in Rome doorgebracht, opzoek gegaan naar een isotherme zak voor mijn drinkfles, die ondertussen deze van Jean-Paul is geworden. Helaas niet gevonden. De vorige zijn we kwijt gespeeld op de tramsporen.
Het zoeken bracht ons bij een sportwinkel… nieuwe wandelschoenen. Mijn trekkingschoenen hebben hun tijd gehad. De ‘vijfvingers’ zijn ondertussen naar België. Heel fijn om mee te wandelen, echter door het synthetisch materiaal rechtstreeks op de huid, veel warmer dan bergschoenen en niet aangeraden met een zware rugzak. Dus… het werden een paar lichtere trailschoenen.
Daarna nog samen gaan eten en richting treinstation…Jean-Paul zijn tocht is ten einde. Een vliegreis wacht hem op richting huiswaarts.
De trein komt eraan… een blik… een voelen… Hij stapt op… De deur gaat dicht… Onze handen… Ertussen… een venster… Een traan…hij verdwijnt…

Vandaag verlaat ik Rome en neem ik de Via Francigena del Sud.
Forum Romanum, Piazza Venezia, Mercato di Traiano, Colosse, Palatino… Ik weet niet waar te kijken… Zoveel geschiedenis…
Ik voel me soms een vreemde eend in de bijt tussen alle mensen die Rome en zijn oudheid komen bezoeken. Mja… Dat ben ik ook en altijd een beetje geweest.

Via de poort San Sebastiàn stap ik de oude lange Romeinse weg in, nu genaamd Via Appia Antica. Ik volg deze weg een vijftiental kilometer.
Op het moment dat ik de poort doorstap voelt het voor mij aan als een nieuwe fase. Ik draai me nog eens om en kijk achter me… Op de muur… Aertsengel Michael… Verwonderd.

Cypressen, verschillende soorten naaldbomen… Catacombes… Het Parco Appia Antica… De moeite waard.
Het Park is voor mij al even indrukwekkend als de binnenstad.
Als ik de lange weg voor mij zie kan ik me goed voorstellen wat een kracht en macht het Romeinsrijk wel heeft gehad. In mijn verbeelding hoor ik de stappen van de sandalen al in de verte, kort gerokt, gespierde benen, kuiten omwikkeld met lederen riemen en metaal op het hoofd en op de borst als bescherming…
De massaal aanwezige krekels zijn soms oververweldigend als ik er mijn aandacht aangeef.
Keizerlijke villa’s groter dan voetbalvelden. Restante van oudheden, geschreven teksten, stenen busten…

Op het einde van de etappe wordt de weg wat smaller, minder bewoond en minder verzorgt.
Een man staat op een rotsblok voorzich uit te kijken, alsof hij iets zoekt, in het oog houdt. Hmm, voelt vreemd… Mijn ‘speurneus’ wordt alert. In tegenrichting twee mannen wandelend op een afstand van elkaar…geen hond te bespeuren… Geen sportkleding… De ene heeft een naaktbovenlichaam, de andere kijkt naar de grond wanneer hij me voorbij wandelt alsof hij zich voor iets schaamt.
Mijn gevoel was juist… Er klopt hier iets niet.
Ik sta stil en draai me zodanig dat ik links en rechts de weg zie… De man van op de rotsblok is achter me. Hij steekt me voorbij, maakt rechtsomkeert… Ik wacht tot ze alle drie verder wandelen en afstand van me nemen…Ik ga verder. Op mijn rechterkant staat plots een fiets midden lange gedroogde grassen… Ernaast op de grond, een man met gedekt bovenlijf, benen wijds open… zijn edeledelen… Jah… Die hebben blijkbaar wat… veel lucht nodig…
Ik wandel snel en stil voorbij… Hij zag me zelfs niet.
Mijn vermoeden was juist… Het niet verzorgde deel van de Via Antica is een plaats geworden waren mannen hun vertier hier komen halen.
Een Adon zonder Aphrodite…

Lago Albano

Aertsengel Michael

Posted on by

Hieronder de link naar de kaart van hoe mijn weg er zal uit zien in de komende maanden en welke richting ik uit ga.

Het verste punt in het zuiden is Mont San’t Angelo. Het verste punt naar het Noorden is Mont-Saint Michel. In het midden ter hoogte van Turijn ligt Sacra Michael.

Mensen die me kennen en me al een eindje volgen weten dat mijn pelgrimswegen gevormd worden door wat ik mag ontvangen. Zo werd ik op mijn vorige pelgrimstocht Chartres-Nevers naar Assisi geroepen.

Deze tocht werd dus realiteit op 1 april 2018…met mijn denken voegde ik daar Rome aan toe (was niet zoveraf… Dus waarom niet) en ik kleefde er nog eens Compostella aan toe kwestie van het spannend te maken.

In het begin van deze tocht vroegen mensen naar mijn tocht. Al lachend zei ik toen “en wie weet ga ik verder naar Mont – Saint Michel.” Diep van binnen voelde dit ergens als juist aan.
Toen kwam de Triskele meerdere keren op mijn weg. Mijn nieuwsgierigheid werd geraakt.
In Vercelli gebeurde de eerste verandering… Ik blijf de Via Francigena volgen tot aan Rome ipv eerst naar Assisi. Assisi bleef als juist aanvoelen. Een priester toont neemt me mee naar zijn bureau zonder enig woord toont hij me een affiche ‘Michael rots in Le Puy’… Michel de Italiaan… Jean-Paul en de patroonheiligen Aertsengel Michael… Het zien van… En het evenwicht die hij me bracht in mijn ‘Zijn’, we waren elkanders ‘pierre blanche’, op de weg. Zo noemde hij me ‘ma pierre blanche’…

De weg naar Compostella voelde niet meer ok…
Mijn eindpunt voelde niet juist… Wel Mont-Saint… Dit voelde OK.
Het midden zat ik ergens nog mee en voelde niet als evenwichtig… Tot de ochtend met Paola…
Alles werd duidelijk, evenwichtig en juist.

De triskele was een belangrijk symbool en sleutel die ik mocht ontvangen in Rome tot de… Aertsengel

Voor de mensen die ontchoogeld zijn dat ik niet naar Compostella ga… Weet dat er meer is… Veel meer dan…

Tot binnenkort op een volgend verhaal via tekst en/of beeld.

Liefs Jasmine

https://debelsjasmine.com/etappes-2018-2019-belgie-naar-belgie-via-francigena-en-compostela/

Basilica di San Pietro

Posted on by

Basilica San Paolo

Aan de ontbijttafel vraag ik Paola wat info over de weg naar Assisi – de richting die ik morgen neem om mijn pelgrimstocht verder te zetten.
Ook de vraag of mijn credential voor de Franciscus weg is aangekomen per post. Ik deel met haar de gebeurtenissen van op de weg en hoe mijn pelgrimstochten tot stand zijn gekome. .. La Triskele… Paola ziet de tekening… Ze wijst met de vinger naar de drie cirkels… Compostela, Assisi, Roma… Meld ze.

Plots sta ik perplex… Zo eenvoudig was het… Drie… Aaahhh… het komt binnen… “Si”, flop ik eruit… Mont San’t Angelo-Sacra del Michael – Mont Saint Michel. Zo eenvoudig was het! Ik zag het niet.
Ik kijk Jean-Paul aan… tranen in zijn ogen van ontroering.
Ik heb mijn antwoord op mijn vraag die ik weken geleden stelde en had losgelaten. Bewust dat het antwoord op het gepaste moment zou komen en ik hierin een totaal vertrouwen in heb. Het was duidelijk de Via Francigena diende eerst afgerond te zijn, ik diende eerst aan te komen in Rome. Het antwoord lag gewoon op het einde van deze pelgrimstocht. Hier in deze Ostello waar we naartoe geleid werden. De weg voelt voor mij nu totaal in evenwicht…een rechte lijn…
Voor de mensen die hier interesse in hebben zullen zien op de kaart dat alle drie plaatsen in één rechte lijn op de kaart liggen.

Ik zal dus mijn pelgrimstocht eerst verder zetten richting het zuiden naar Mont San’t Angelo, via Francigena del Sud.

We bezoeken de Saint-Paul Basiliek. Groot, indrukwekkende kunst en architectuur binnenin.
Ik steek er kaarsen aan… aan jullie, voor jullie.
Na deze nemen we de tram… niet eenvoudig te vinden… De informatie hieromtrent is heel chaotisch, gelukkig hebben we Google maps.
In de late namiddag komen we aan aan het museum van het Vaticaan. We hebben nog ruim twee uur voor bezoek. Er is zoveel te zien dat mijn ogen bijna scheel zien. Jean-Paul is moe en zijn aandacht verminderd wat… En inderdaad Rome is vermoeiend gewoon door de zovele indrukken die er zijn en aandacht en alertheid je nodig hebt op straat. Vermoeiender dan honderden kilometers te stappen.
De Sistine kapel. Ongelofelijk indrukwekkend, wel teveel om alles te zien. Dit is voor mij een ruimte waar je bijna alleen zou mogen zijn, liggend op de grond en je laten onderdompelen.

We verlaten het museum, het laatste bezoek van de dag is de Sint-Pieters Basiliek. We stappen binnen…. Iets enorm komt op me af zodra ik binnenstapt, alsof ik een ondoorzichtbaar gordijn ben doorgestapt. Ik weet niet hoe ik me anders kan uitdrukken. Ik barst uit in tranen… Ik krijg er geen woord meer uit… Vol… Groots… Ik kijk Jean-Paul aan… Ook hij is aan het wenen… Zonder woorden begrijpen we elkaar… Ik stap verder naar voor… Ik laat de indrukken verder op me afkomen… Af en toe overvalt me terug een huilbui. “Mon chemin ce fini que maintenant”, zegt Jean- Paul. Inderdaad pas nu hier in de basiliek Sint Pieters eindigt deze pelgrimstocht van la Via Francigena. Een krachtig moment…onderhuids Ingeprint…

Baselica San Pietro

Spedale della pravvidenza

Posted on by

We kijken elkaar aan. .. (Jean-Paul en ik)… “la dernière etappe de la VF”, zegt Jean-Paul. Zonder woorden… Mijn hand rust op zijn kaak…

Wagens, vuilbakken… Hoe dichter bij Rome hoe meer afval overal zichtbaar is langs de weg. Ik heb nu al veel steden gedaan tijdens mijn pelgrimeren, maar dit…
Er is duidelijk een probleem met het ophalen van afval… Een vuilkar… Enkel een chauffeur. De vuilbak wordt vastgepakt, opgetild en geleegd. Geen manschap aan de vuilbak zelf… alles wat er dus naast valt… Is pech.

Gelukkig wandelen we twee natuurreservaten in… Die ons van de drukte en de vuilbakken weg brengt… Hmmm… Ik voel precies dat ik aan zagen ben… echter realiteit… Een verwilderd natuurreservaat… en in plaats van te wandelen op de VF nemen we een openveld die ernaast ligt. De zweetdruppels staan te blinken op onze huid, de kleine vliegjes kleven in het nat…

We naderen Rome. Boven op een heuvel een vergezicht… Bijna bangelijk om daar straks in te wandelen. Groots… Eén rechtelijn naar het Vaticaanstad… Minder druk dan ik dacht… En al bij al een fijne weg voor de laatste dag.
Mijn ademhaling… Ander ritme… . We zeggen geen woord… We naderen… En plots staan we op het Vaticaanplein…groots, euh eerder immens… Te groot… Ontroerd van het aankomen in Rome, het eindpunt van de VF, niet een eindpunt. Van België, over Frankrijk, via Zwitserland, Italië in… 2160km te voet. Ik voel dat ik me even wil afzonderen… Mijn telefoon… mijn metekind… het antwoordapparaat…ze belt me terug…
Ik heb voor de rest geen woorden, ik vind er geen.

Vaticaanstad

Naar het bureau om ons testimonium op te halen en dan op zoek naar een overnachting. We belanden in één van de Ostello’s van de Confraternita di San Jacopo di Compostella.
Een fijne verwelkoming. De credential krijgt zijn stempel, wat uitleg over het functioneren van de Ostello en voor het avondmaal ontvangen we een voet wassing. Als teken van verwelkoming, gastvrijheid.